ศิลปวัฒนธรรม
อาณาจักรอยุธยามีอายุนาน 417 ปี มีพระมหากษัตริย์ปกครองสืบทอดกันมาถึง 34 พระองค์และได้สร้างความเจริญให้แก่ชาติบ้านเมืองมากมาย โดยเฉพาะทางศิลปวัฒนธรรม แม้อยุธยาจะได้รับผลกระทบจากสงครามใหญ่กับพม่าถึง 2 ครั้ง แต่มรดกทางวัฒนธรรมก็มิได้สลายไปด้วย ศิลปะสมัยอยุธยาส่วนใหญ่เป็นถาวรวัตถุที่ก่อสร้างเนื่องในพระพุทธศาสนาแทบทั้งสิ้น ลักษณะของศิลปะเป็นแบบผสมผสานระหว่างสกุลช่าง ทวารวดี และ สุโขทัย เช่น ที่วัดชัยวัฒนาราม มีสถาปัตยกรรมทั้งพระปรางค์ ซึ่งเป็นศิลปะลพบุรี และเจดีย์ทรงลังกาซึ่งเป็นศิลปะแบบสุโขทัย ส่วนทางด้านประติมากรรมก็มี พระพุทธรูปทรงเครื่อง ซึ่งถือว่าเป็นลักษณะเด่นของพระพุทธรูปสมัยอยุธยา
ศิลปหัตถกรรมสมัยอยุธยาถือว่าเจริญสูงสุดเหนือกว่าสมัยใดๆ ที่สำคํญได้แก่ ธรรมาสน์ ตู้พระธรรม ตู้ลายรดน้ำ รวมทั้งโบราณวัตถุที่ขุดพบในพระเจดีย์และพระปรางค์ นอกจากนี้ยังมีเครื่องถ้วยจีนซึ่งออกแบบเป็นลวดลายไทยเรียกว่า เครื่องถ้วยเบญจรงค์ ซึ่งถือว่าเป็นเครื่องถ้วยที่สวยงามมาก
พระมหากษัตริย์แห่งกรุงศรีอยุธยา ได้สร้างความเจริญในด้านต่างๆ ไว้แก่ประเทศมากมาย ศิลปกรรมเกือบทุกแขนงไม่ว่าจะเป็นสถาปัตยกรรม ประติมากรรม จิตรกรรม วรรณกรรม นาฎกรรม รวมทั้งพระพุทธศาสนาที่มีอยู่ในบ้านเมืองเราปัจจุบันนี้ ส่วนใหญ่เป็นมรดกตกทอดมาจากอยุธยาแทบทั้งสิ้น ซากโบราณสถานและโบราณวัตถุที่เราพบเห็นในจังหวัดพระนครศรีอยุธยาปัจจุบัน แสดงให้เห็นถึงความิยิ่งใหญ่ของอาณาจักรนี้
การศึกษา
การศึกษาในสมัยอยุธยาอยู่ในวงแคบ การถ่ายทอดวิชาต่างๆ ยังสงวนไว้กับลูกหลานภายในครอบครัว แต่การศึกษาก็มีส่วนช่วยสร้างความเจริญความก้าวหน้าให้แก่อยุธยามิใช่น้อย แหล่งการศึกษาที่สำคัญในสมัยนั้น ได้แก่
1. วัดพ่อแม่ที่ต้องการให้บุตรหลานได้รับการศึกษา จะนำไปฝากวัด การศึกษาในวัดเป็นการหัดอ่านเขียนและคิดเลข ศึกษาหลักธรรมและขนบธรรมเนียม พิธีกรรมใน
พระพุทธศาสนา นอกจากนี้ยังมีการเรียนเวทมนตร์คาถาอยู่ยงคงกระพันเพื่อเป็นขวัญและกำลังใจเมื่อออกศึกสงคราม ส่วนวิชาช่างก็สามารถหาเรียนได้ตามวัด เพราะวัดเป็นแหล่งรวมช่างฝีมือและศิลปกรรมอยู่มาก
2. บ้าน การศึกษาน้านส่วนใหญ่เป็นการศึกษาแกบบสืบทอดวิชาความรู้กันในวงศ์ตระกูลสำหรับเด็กผู้ชายมีลักษณะเป็นการสืบทอดอาชีพ เช่น งานตีเหล็ก งานแกะสลัก
งานทำเครื่องเงินทองและฝึกหัดเพื่อเตรีรยมตัวเข้ารับราชการ เป็นต้น ขณะเดียวกันบ้านก็เป็นสถานที่อบรมเด็กผู้หญิงในด้านงานบ้านงานเรือน เช่น ทำอาหาร เย็บปักถักร้อย เพื่อเตรียมตัวเป็นแม่บ้านที่ดีต่อไป
3. วังวังเป็นแหล่งวิชาการชั้นสูง เป็นศูนย์รวมศิลปวัฒนธรรม เศรษฐกิจและการเมืองอาณาจักร แต่ก็มีลักษณะเป็นการเล่าเรียนวงแคบเช่นเดียวกัน คือ จำกัดอยู่ในหมู
เจ้านายเท่านั้น วังนับเป็นแหล่งศึกษาที่สำคัญที่สุด เพราะเป็นที่รวมของนักปราชญ์ราชบัณฑิตทั้งหลาย